KATMANDU

Deniz seviyesinden yaklaşık 1355 metre yükseklikteki bir şehirdir. Katmandu şehir merkezinde 822,930 kişi genel Katmandu çevresinde de 1,442,771 kişi yaşamaktadır.

Katmandu’nun tarihi, Katmandu vadisinin gerçek yerlileri Newar insanlarının tarihidir.Yazılı tarih MÖ. 7. yüzyıla Kiratis e uzanır. Fakat Katmandu’nun keşfediliş tarihi MS. 12 yüzyılda Malalar zamanındadır.

Orijinal adı Kantipur dur. Durbar meydanı yapıldıktan sonra buraya Kaasthamandap adı verilmiş (tahta sığınaklarla kaplı şehir anlamına geliyor) Ve tüm tapınaklar Malla döneminde yapılmıştır. Gerçekte Katmandu 14. yüzyıla kadar vadide bağımsız bir şehirken, 14. yüzyılda Bhaktapur kralının hakimiyeti altına girmiştir. 15. yüzyılda ayrı krallıklara bölünmüştür (Patan, Katmandu ve Bhaktapur). Yüzyıllar boyunca bu üç şehir krallık arasında savaşlar sürmüş ve 168 yılında Prithvi Narahan Şah yönetiminde Gorkha kraliyetinin hakimiyeti altına girmişleridir. Şah tüm ülkeyi birleştirmiş ve Katmandu’yu başkent yapmıştır.

Katmandu vadisinde UNESCO Dünya Mirası olan alanlar kapsamında 7 farklı Tapınak bölgesi vardır.:  şehrin merkezleri, Katmandu’da ki Hanuman Dhoka, Patan ve Bhaktapur, iki önemli Budist tapınağı olan Swayambhnath ve Boudnath, iki önemli Hindu tapınağı Pashupatinath tapınağı ve Chandu Narayan tapınağı. 2003 yılından beri bu alanlardaki yapıların orjinalliğinin bozulması ve tahrip olması nedeniyle  dünya mirası statüsünde “tehlikede” olarak değerlendirilmektedir.

Katmandu batılı turistler için 1960lı yıllarından itibaren çok popüler oldu. Bu yıllarda burası hippilerin buluşma noktasıydı.(özellikle freak street)

DURBAR SQUARE (KATMANDU)

KASTHAMANDAP (18)

Meydanın güneybatı köşesinde, Kathamandap(tahtacılık evi) Katmandu’ya ismini veren binadır. Geçmişi tam olarak bilinmese de muhtemelen 12. yüzyıl civarında inşa edilmiştir. Rivayete göre tüm bina tek bir ağaçtan yapılmıştır. Önceleri ziyaretçilerin önemli festival ve törenlerden önce toplandıkları bir yer olarak kullanılıyordu fakat daha sonra Gorakhnath a adanan bir tapınak oldu.

Binanın etrafında tahtadan tanrı figürleri ile çevrilmiş. Binanın köşelerinde Ganesh in figürleri var. Aynı zamanda diğer tanrılar için yapılmış bölümler de ar. Bronz aslanlar irişi koruyor ve üç katlı binanın köşe bölümlerinde Hindu destanları anlatılmış. Ufak tefek görünümlü bu bina sabahlar müşteri bekleyen satıcılar nedeniyle epey kalabalık oluyor.

Kasthamandap’ın kuzey kısmında, Maru Tole’(nehir kıyısındaki tika) nin üst kısmında bulunan minik tapınak namı diğer Maru Ganesh Shrine(Türbe). Tapınağın küçüklüğü önemini pek belli etmese de, bu tapınak vadideki en önemli 4. Ganesh tapınağıdır. Ganesh diğerlerine göre daha çok sevilen tanrı olduğu için bu tapınağın epey bir ziyaretçisi mevcuttur. Hindular yolculuğa çıkmadan önce bu tapınağı ziyaret ederler. Yolcuların alnına bir tika(kırmızı nokta) konulur ve çanları çalarak tapınağı tavaf ederler. Tapınağın tam olarak kaç yılında yapıldığı bilinmese de yaldızlı çatısının 19.yüzyılda eklendiği biliniyor.

MARU TOLE (PİG ALLEY)

Bu tole(yol) sizi Durbar Meydanında uzaklaştırarak Vishnumati Nehrinin aşağılarına doğru karşı taraftaki Swayambunath tapınağına giden patikaya götürür. Şehrin en güzel su kanalları buradaymış

Shiva tapınağı. En popüler buluşma noktası. Çatısında erotik figürler var. 1690 yılında Bakhtapur’un kralının annesi tarafından yapılmış. Her ne kadar tapınağın en önemli bilinen özelliği içindeki Shiva Lingam’ı olsa da tapınağın çatısı Budist stupaları gibi inşa edilmiştir. Tapınağın alt doğu kısmında Kam Dev’e(Shiva’nın eşi) adanmış bir tapınak vardır. Hint shikhara tarzında inşa edilmiştir.

5 katlı bir tapınak. 1680 yılında Prithvibendra Malla tarafından inşa edilmiş. Önünde diz çöken Garuda figürü nedeniyle Narayan’a veya Vişnu’ya adanmış bir tapınak olduğu anlaşılıyor. Garuda heykeli(23) kralın dul eşi tarafından daha sonradan eklenen bir yapı. Çatısında Vaishnavite figürleri işlenmiş ve pencerelerinde ağaç oymacılığının en güzel örneklerine sahip. Vishnu’nun 10 reenkarnasyonunun temsilen yapılan danslar Indra Jatra festivali sırasında tapınağın doğu kısmında sergileniyor.

Maju Deva tapınağının tam karşısında. Gelen giden kişileri gözlemleyen Shiva figürleriyle dolu bir tapınak. 1700 lü yıllarında Bahadır Şah tarafından inşa edilmiş. Batı kısmında bir Narayan tapınağı var.

Durbar meydanının girişinde beyaz 3 katlı bir binadır. Kumari Bahal(Yaşayan tanrıçanın evi) ın kapısı taştan aslanlar tarafından korunur. Bina Budist vihara(abide) leri şeklinde 1757 yılında Jaya Prakash Malla tarafından inşa edilmiştir. İçeride Kumari(yaşayan tanrıça) yaşamaktadır. Üç katlı avlunun içerisinde (Kumari chowk) etkileyici ağaç oymacılığıyla süslenmiş pencereler ve balkonlar mevcut. Kumarinin fotoğrafını çekmek yasak ama o etrafta yokken avlunun resimlerini çekebilirsiniz. Avluda elinde öğrenme tanrıçası olan Saraswatinin sembollerini tutan bir stupa var. Hindu olmayanların avluya girmeleri yasaktır.

Tapınağın sağ tarafındaki büyük kapı yılda bir kez düzenlenen festival için Kumariyi şölen alayı ile götürmek için açılır. Tahtalar kutsal olarak düşüldüğü için ateş yakmak veya diğer amaçlar için kullanılmaz.

GADDHİ BAİTHAK (26)

Durbar meydanının doğu kısmı bu beyaz neoklasik yapı tarafından kapatılmıştır. Bu yapı Rana döneminde 1908 yılında sarayın bir parçası olarak inşa ettirilmiş ve tüm meydana hakim olan klasik Nepal mimarisiyle bir kontrast oluşturuyor.

BHAGWATİ TEMPLE (27)

Gaddhi Baithak ın hemen yanındaki bu üç katlı ve üç çatılı tapınak önündeki thangka(kumaşa işlenen dinsel Tibet boyaması) satılan dükkanlar nedeniyle genelde gözden kaçırılır. Bu tapınağın en güzel görünümü Maju Deval’dendir. Bu tapınak Jagat Jaya Mala tarafından inşa ettirilmiş ve üzerinde orijinal Narayan figürü varmış. Fakat figür 1766 yılında çalınmış bu nedenle yerine tanrıça Bhagwati nin figürü yerleştirilmiş. Her yıl nisan ayında bu figür festival için Nuwako(65 km kuzeyde)’ya taşınır ve 2- 3 gün sonra geri getirilir

Maru Tole’nin hemen yanında büyük çan vardır. 1797 yılında Rana Bahadır Şah tarafından inşa edilmiş beyaz bir binanın tepesinde durur. Bu çan aynı şekilde Patan ve Bhaktapur’da yapılmıştır. Çan Degu Taleju Tapınağında ayin olduğu zaman kötü ruhları uzaklaştırmak için çalınıyor.

Bu çanın hemen karşısındaki bakır ve fildişinden yapılmış balkon kraliyet ailesinin festival ve gösterileri seyretmesi için dizayn edilmiş.

1648 yılında Pratap Malla tarafından inşa ettirilmiş. Tapınağın içinde Krishna nın figürü ve yanında da iki tanrıça figürü bulunmakta. Bu aynı zamanda kral ve iki eşini de temsil ettiği düşünülüyor. Bu tapınakta en çok fotoğraf çektirmek için para isteyen sadular tarafından kullanılıyor.

Krishna Tapınağının hemen yanında yılda bir kez bufalo ve keçi kurban edilen büyük davullar vardır. Bu davulların hemen önünde polis merkezi bulunur. Bunun hemen yanında Kot Meydanı bulunmaktadır. Burada 1846 yılındaki Bir gecede yüzlerce insanın öldürüldüğü ve Ranaları başa geren büyük katliam yapılmıştır. (Kot cephanelik veya kale anlamına geliyor)

Bu efsanevi kral Pratap Malla’nın heykelinin bulunduğu sütun (1641–1671 yılları arasında hükümdarlık yapmış) ve yanında iki eşi ve beş çocuğunun da figürleri mevcut. Kral Degutaleju Tapınağının üçüncü katındaki özel dua odasının penceresine bakıyor. Bu sütun 1670 yılında Pratap Malla tarafından inşa edilmiş. Bu heykelin çevresi genelde binlerce güvercin tarafında kuşatılır ve onları besleyebilirsiniz.

Korkunç tanrı Bhairab ın yüzü Kal Pratap ın sütununun hemen arkasında bulunuyor. Bu büyük maske 1794 yılında yapılmış. Her eylülde Indra Jatra Festivalinde kapılar sonunda kadar açılır. Bu festival sırası bahairabın yüzü renkli çiçekler ve pirinçlerle kaplanır ve ağzına festival birası dökülür. İnsanlar kutsal biradan almak için mücadele ederler. Diğer aylarda maskeyi ızgaranın arkasından görebilirsiniz.

Bu tapınağın çatısında erotik figürler bulunuyor. Bu tapınak meydandaki en eski tapınaktır. Tahminen 1563 yılında inşa edilmiş. Tapınağı üç basamaklı platformu ve iki katı mevcut. Sadece merkezdeki kapısı açık.

 

Bu tapınak aslında Kraliyet sarayının bir parçası. Bu da Malalarlın tanrıçası Taleju’ya yapılan bir tapınak. Shiva Singh Malla tarafından inşa edilmiş.

 

 

 

 

 

 

 

 

KALA (SİYAH) BHAİRAB (33)

 

Jagannath Tapınağının arkasında siyah Bhairabın figürü bulunmaktadır. Bahairab Shivanın en korkunç görünümüdür. 6 kolu, kafatasından kemer vardır ve bir cesedi ezmektedir, bu da insanın cehaletini sembolize eder. Bu figürü Pratap Malla tarafından kuzeyde bulunarak getirilmiştir. Figür tek bir taştan yapılmış fakat sol eli başka bir taşla tamir edilmiştir. Rivayete göre Siyah Bhairab ın karşısında durup yalan söylemek ölüm getirecektir

 

 

 

 

 

 

 

INDRAPUR TAPINAĞI (34)

 

Korkunç Bhairab heykelinin hemen yanında gizemli ındrapur tapınağı vardır. Çok değerli antikalara sahip olmasına rağmen yeni restore edildiği için tam olarak inşa tarihi bilinmemektedir. İç kısmında Shiva Lingamı vardır. Yarı yarıya gömülmüş halde Garuda figürü de bulunmaktadır. Bu da bu tapınağın Vişnu için yapıldığını gösteriyor.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

VİSHNU TAPINAĞI (35)

 

Tapınağın ne zaman yapıldığı bilinmiyor iç kısmındaki altın Vişnu heykeli nedeniyle Vişnu tapınağı olduğu biliniyor.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KAKESHWAR TAPINAĞI (37)

 

1681 yılında inşa edilmiş ama 1934 yılındaki depremde çok tahrip olduğu için restore edilmiştir.ilk girişteki iki katta klasik Nepal mimarisi kullanılmış, 1. katan itibaren Hint mimarisine geçilmiş çatı kısmı ise kalasa(vazo) şeklinde dizayn edilmiştir.

 

 

 

 

 

 

 

 

TAŞ YAZIT (36)

 

Kraliyet sarayının dış kısmında Vişnu tapınağının karşısında tanrıça Kalika ya ithafen 15 farklı dilde yazılmış bir kitabedir. Kral Pratap Malla bu kitabeyi 1664 yılında kendi yönetim yeteneklerini anlatmak için hazırlamıştır. Ve rivayete göre eğer ki kitabeyi 15 dilde okuyabilen bir kişi olursa taşın ora kısmındaki oluktan süt akacaktır.

 

 

 

 

 

 

 

KOTİLİNGESHWAR MAHADEV TAPINAĞI (5)

 

16 yüzyılda yapılmıştır. Gumbhaj tarzında inşa dilmiştir. Köşedeki boğa bunun bir Shiva tapınağı olduğunu gösterir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MAHAVİSHU TAPINAĞI (3)

 

Jaga Jaya Malla tarafından yapılmıştır fakat 1934 deki depremde çatı kısmı ve birçok bölümü yıkılmıştır. Ve çok kötü bir şekilde restore edilmiştir. Sadece tepedeki altın şemsiye şeklindeki kule kısmı bize muhteşem mimari hakkında fikir veriyor.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MAHENDRESHWAR TAPINAĞI (1)

 

1561 yılında yapılmış ve 1963 yılında restore edilmiş. Shivaya ait bir tapınak. Kuzeydoğu kısmında Kam Dev in bir figürü var.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TALEJUTAPINAĞI (38)

 

Bu tapınak halka kapalıdır. Sadece yıllık Dasain festivalinde açılır. 1564 yılında inşa edilmiştir. Taleju Bhawani aslında kuzey Hindistan’da ki bir tanrıça fakat 14. ncü yüzyılda Mallalarlın kraliyet tanrıçası olara sembolize edilmeye başlanmıştır. 12 seviyeli sütundan oluşur ve 35 m yüksekliğindedir. 8 basamak sütunla tapınağı çevreleyen bir duvar vardır. Ve bunun önünde de 12 tane minyatür tapınak bulunmaktadır. Duvarın iç kısmında 4 tane daha minyatür tapınak mevcuttur. 

 

 

 

 

 

 

 

 

HANUMAN DHOKA (ESKİ KRALİYET SARAYI)

 

Kamera kullanımı yasaktır. Licchavi döneminde yapıldığı düşünülmektedir ama 17. yüzyılda birçok kısmına Kral Prataop Malla tarafından ek yapılmıştır. Daha sonraki yıllarda birçok kez restore edilmiştir. Sarayın içinde 10 tane meydan bulunmaktadır.  Hanumanın cesur bir şekilde soylu Ramalara yol gösterdiğine inanılarak maymun tanrıların heykelleri birçok önemli girişlere konulmuştur. Burada kırmızı ile örtülmüş ve bir şemsiyeyle korunan Hanuman Heykeli(30) vardır. Bu heykelle anlaşıldığı üzere Hanuman Dhoka saraya ismini vermiştir. Bu heykel 1672 yılında yapılmıştır fakat tanrının yüzü inançlı ziyaretçiler tarafından kırmızıya boyanarak yok edilmiştir. Heykelin yan kısmında Nepal bayrağı vardır ve saray duvarlarının her köşesinde biri Shiva diğeri de eşi tarafından sürülen taştan aslanlar vardır. Kapının üst kısmında çok erotik bir şekilde yapılmış Krishna figürü vardı. Sol tarafta da maviler içinde süt anneleriyle birlikte Hint Krishna diğer tarafta ise kral Prata ve eşinin figürleri vardır.

 

 

 

 

NASAL CHOWK

 

Sarayın içine girdiğiniz ada karşınıza bu meşhur kitabe çıkar. Bu alan krallık tacının takılma törenlerinin yapıldığı meydandır. 9 katlı

 

PANC MUKHİ HANUMAN TAPINAĞI (40)

 

Nasal Chowk un kuzey doğu tarafında bulunan 5 yuvarlak çatıdan oluşan yapıdır sadece din adamları girebilir

 

DANS EDEN SHİVA HEYKELİ

 

Nepalce de Nasal “dans eden” anlamına gelir, Nasal chowk adını içindeki bu dans eden shiva heykelinden almıştır.

 

BASANTAPUR(KATMANDU) KULESİ (43)

Bu meydanın güney kısmındadır.  Bunun hemen yanında Malla krallarının Halka sunum yaptıkları alan vardır (42) bu verandalı evlerde malla krallarının tahtları ve şahların portreleri bulunur. Şu anki kral ve kraliçenin porteleri doğu tarafındaki duvardadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

TRİBHUVAN MÜZESİ (41)

 

19 yüzyılın sonlarına doğru Ranalar tarafından inşa edilmiştir. İronik olarak şu anda burası Ranaları deviren Kral Tribhuvan, Kral Mahendra ve Kral Birendra’nın yaşamları, yabancı ülkelerden onlar için getirilen hediyeler ve eşyalarının sergilendiği bir müzedir.Müzedeki eşyalar en son 2001 yılındaki Kral Brienda’nın oğlu tarafından katledilişiyle son bulur. Ondan sonra müzeye herhangi bir ekleme yapılmamıştır..

 

 

 

 

 

 

 

LOHAN CHOWK

 

Kral Prithvi Narayan Şah, Lohan Chowk’un etrafına 4 kırmızı kule yapmıştır. Bu kuleler vadinin 4 tarihi şehrini temsil eder. Katmandu(Basantapur) Kulesi, Kirtpur Kulesi, Bakhtapur (lashmi Bilas) kulesi ve Patan(Lalitpur) Kulesi